ئهم بابهته له ئینگلیسییهوه كراوه به كوردی. داواتان لێئهكهین ئهگهر نووسراوه یان ههواڵێكی تازهتان سهبارهت به ناوهرۆكی بلاگهكه و نهخۆشیی سیندرۆمی داون دۆزییهوه بۆمانی بنێره و یارمهتیمان بدهن.
ههوڵی دانشمهندهكان بۆ دۆزینهوهی ژێنی بزوێنهری سیندرۆمی داون، بۆی ههیه شۆڕشێك بێت له دهرمانی سیندرۆمی داوندا.
ژێنی بزوێنهری سیندرۆمی داون
دانشمهندهكان ڕایان وایه كه بۆی ههیه رۆژێ بتوانن هێندێ له نیشانهكانی سیندرۆمی داون ئێدیت كهن! لێكۆڵهرانی سویسی و ئهمریكایی ژێنێكیان دۆزیوهتهوه كه به بۆچوونی ئهوان بهرپرسی دواكهوتوویی هۆشییه له نهخۆشهكانی سیندرۆمی داوندا. ئهوان هیوادارن كه بهم جۆره دهوایهک بدۆزنهوه كه بهشێك له مێشك لهو نهخۆشانهدا وا تووشی گرفتی ژێنێتیكین و به باشی كار ناكهن، دیسانهوه ئهكتیڤ كهن. بهڵام دووپاتی ئهكهنهوه كه كارهكهیان له پلهكانی سهرهتاییدایه و له ههرجۆره دهرمانێك چهندساڵ دوورن.
سێللوولی مرۆڤ له ناوخۆیدا 23 جووت كرۆمۆزۆمی ههیه كه زانیاری ژێنێتیكی پێویست بۆ گهورهبوون و كاركردنی دروستی ئینسان ههڵئهگرێت. منداڵانی سیندرۆمی داون كۆپییهكی ئیزافی له كرۆمۆزۆمی 21 یان ههیه و ئهمه بۆ چهند سیستهمێكی گرنگی ئینسان كۆسپ و تهگهره پێك دێنێت!
ژێنی زۆرتر له ڕاده
به پێچهوانهی زۆرێك له كهمییه ژێنیتیكیهكان كه به هۆی نهبوونی یهك ژێنهوه روو ئهدهن، سیندرۆمی داون به هۆی كۆپییهك له ژێنێكی ناتهواو له سهر سێههمین كرۆمۆزۆمی 21 پێك دێت و ئهمه بهم مانایه كه ئهمان ماددهیهكی شیمیایی له ئاستی سروشتی خۆی زۆرتر دروست ئهكهن و ئهمه ئهبێته هۆی شێواندنی نهزم و رێكی له سیستهمی رێك و پێكی ئۆرگانه سهرهكییهكانی لهشدا. نهخۆشهكانی سیندرۆمی داون نیشانهكانی ئهم نهخۆشییه له تایبهتمهندییه رواڵهتییهكانیاندا بهرچاوه و گرنگتر له ههمووی زۆرینهیان تووشی نهخۆشییهكانی دڵن و له بهرانبهر نهخۆشیی چڵكیشدا لاوازن و له سهرووی ههموویشیانهوه منداڵانی سیندرۆمی داون به دهرهجهی جۆراوجۆر تووشی كهمهێزیی زیهنین.
لێكۆلهران و دانشمهندهكان ئهڵێن ژێنی رووی كرۆمۆزۆمی 21 یان دۆزیوهتهوه كه هۆی كهمهێزیی زیهنی ئهوانه و ئهبێته هۆی بهرگری له گهیشتنی ماددهیهكی شیمیایی مێشك به بهشێكی تایبهتی له پێش مێشكدا كه پێشتر وایان زانیوه هۆی كهمهێزیی زیهنی نهخۆشهكانی سیندرۆمی داون ئهگهڕێتهوه بۆ دواكهوتووی زیهنی ئهوان.
شانسی گهڕانهوه
ئێستا دهركهوتووه كه ئهم ژێنه ئهتوانێ ئامانجێ بێت بۆ ئهو دهرمانانهی كه له داهاتوودا بۆ میزان كردنی كاری ژێنه ئیزافهكهی تووشبووانی نهخۆشیی سیندرۆمی داون بهرههم دێت. ئێستا ئیتر به جۆرێكی چاوهڕوان نهكراو هیوای ئهوه كهوتوهته دڵهوه كه دهرمانێك بۆ گهڕانهوهی ئهم كهمییه ژێنێتیكییه بدۆزنهوه كه بتوانێت تهنانهت له ئهوانهی كه باڵغ بوون، چهند دهرهجهیهك هێزی زیهنییان باشتر بكات.
ئهم بهشه له پێش مێشكدا پێویستی به سێللوولی تازه نییه چون له پێشهوه سێللوولی بووه ههر چهند به باشی كاریان نهكردووه. تیۆری ههنووكهیی ئهمهێه كه دهرمانێك بۆ باش كردنی كاری ئهم سێللوولانه ئهتوانێت كارلێگهری بهرچاوی بێت. پرۆفیسۆر Mobley ئهڵێت: به دڵنیاییهوه وا بیر ئهكهینهوه كه له سهر رێگهی دروست بۆ ساڕێژكردنی هێزی بیرهوهری و فێربوونی نهخۆشهكانداین. به دهرمانی تهواو له ئهندازهی دروستدا ئهتوانین بهرههم هێنانی پرۆتئین له لایهن كۆپی ئیزافی له ژێن كهم بكهینهوه. ئێمه وا بیر ئهكهینهوه كه ئهمه ئهتوانێت كهم هێزیی زیهنی دهرمان بكات.
باشبوونهوه قهتعی نییه!
بهڵام ئهمه قهتعی نییه! چون هێشتا كهسێ نازانێت ئهو نورونانهی تازه ئهكتیڤ بوونهتهوه چۆن ههڵسوكهوت ئهكهن؟ یان لهگهڵ ئهو نورونانهی كه به جۆرێكی بهربڵاو له مێشكدا كار ئهكهن چۆن هاوئاههنگ ئهكهن؟ پرۆفیسۆر Mobley ئهڵێت: بۆی ههیه كه به جۆرێكی تهواو هیچ كارلێگهرییهكی نهبێت. دوكتۆر Cooper Jonathan ئهڵێت: ئهگهر ژێنێكی تایبهتی له كوشتنی ئهم سێللوولانهدا دهستی بێت پێویسته بخرێته بهر پهلامار ههر چهند ئهم كاره له باری فهنییهوه وادیاره كه سهخت بێت! بهڵام ئهگر بتوانین ئهم كۆمهڵه سێلوولییانه دروست بكرێنهوه به تهواوی كارلێگهری باشیان ئهبێت.
ئهمانه گرووپێكی لێكۆڵێنهری زۆر باشن و ئهم ئهندێشانه نیشانهی هێزێكی باشه ههرچهنده كارهكانیان هێشتا له ئاستی سهرهتاییدا بن. وتهبێژی ئهنجومهنی سیندرۆمی داون له وت و وێژ له گهڵ بی بی سی دا وتی:
ئهو شتانهی ئهم گرووپه دۆزیویانهتهو جێگهی تێڕامانن و ئێمه به ههرشتێك كه ببێته هۆی بهرز كردنی ئاستی ساخڵهمی و ژیانی نهخۆشهكان، به خێرهاتن ئهڵێین...
- 4/28/2009 - 5/4/2009
- 3/12/2009 - 3/20/2009
- 6/28/2008 - 7/4/2008
- 9/13/2007 - 9/22/2007
- 6/22/2006 - 6/28/2006
- 3/21/2006 - 3/27/2006
- 3/13/2006 - 3/20/2006
- 1/25/2006 - 2/10/2006
- 12/13/2005 - 12/21/2005
- 9/23/2005 - 9/29/2005
- 8/30/2005 - 9/5/2005
- 8/23/2005 - 8/29/2005
X.E.P.E©2005